Berberyna – co to jest, jakie ma właściwości i jak ją stosować?

Berberyna stała się w ostatnim czasie jednym z najczęściej omawianych składników roślinnych. W social media bywa przedstawiana jako wsparcie metabolizmu, a czasem nawet jako „naturalny Ozempic”. Takie porównanie jest jednak oczywiście mylące. Berberyna nie jest lekiem i nie działa tak samo jak preparaty stosowane w leczeniu cukrzycy oraz otyłości.

Czym zatem jest berberyna, skąd się ją pozyskuje i na co zwrócić uwagę przed rozpoczęciem ewentualnej suplementacji? Wyjaśniamy właściwości berberyny, jej stosowanie i najważniejsze przeciwwskazania.

Co to jest berberyna?

Berberyna jest naturalnym związkiem roślinnym należącym do alkaloidów izochinolinowych. Występuje m.in. w różnych gatunkach berberysu, gorzkniku kanadyjskim i mahonii pospolitej. Do produkcji ekstraktów mogą być wykorzystywane korzenie, kora lub łodygi roślin.

W suplementach często spotyka się chlorowodorek berberyny, określany jako berberyna HCl. Nie jest ona witaminą ani składnikiem mineralnym, lecz substancją biologicznie czynną.

Ile błonnika dziennie potrzebuje osoba dorosła?

Zgodnie z normami żywienia dla populacji Polski wystarczające spożycie błonnika dla zdrowych osób w wieku 19–65 lat wynosi 25 g dziennie. Taką samą ilość EFSA uznaje za odpowiednią dla prawidłowego funkcjonowania jelit u dorosłych.

Nie oznacza to, że codziennie trzeba uzyskać identyczny wynik. Liczy się regularność, różnorodność produktów i średnie spożycie w dłuższym okresie. Nie istnieje jedna wartość idealna dla wszystkich, ponieważ tolerancja zależy m.in. od sposobu żywienia i stanu przewodu pokarmowego.

Dlaczego berberyna stała się popularna?

Zainteresowanie berberyną wzrosło wraz z popularnością tematów dotyczących glukozy, insulinooporności, masy ciała i zdrowia metabolicznego. Największy rozgłos przyniosło jej określenie „naturalny Ozempic”.

Ozempic to lek, który zawiera semaglutyd, działający jako agonista receptora GLP-1 i stosowany pod kontrolą lekarza. Berberyna ma inną budowę i mechanizm działania, dlatego w żadnej mierze nie może być traktowana jako jego naturalny odpowiednik.

Jakie właściwości berberyny są badane?

Berberyna jest analizowana przede wszystkim w kontekście metabolizmu glukozy i lipidów. W badaniach oceniano jej wpływ m.in. na stężenie glukozy na czczo, cholesterol, trójglicerydy, wrażliwość na insulinę oraz masę ciała.

Zbiorcze analizy wskazują, że u części uczestników jej stosowanie wiązało się z korzystnymi zmianami wybranych parametrów. Wyniki różniły się jednak zależnie od badanej grupy, formy związku, porcji i czasu stosowania. Wpływ na masę ciała jest zwykle znacznie mniej spektakularny, niż sugerują media społecznościowe.

DER i standaryzacja – co oznaczają?

W suplementach zwykle stosowane są roślinne ekstrakty np. berberysu . Ilość ekstraktu roślinnego zwykle nie jest równa ilości samej berberyny. Analizując etykietę, warto sprawdzić:

• z jakiej rośliny i jej części otrzymano ekstrakt,
• ile ekstraktu znajduje się w porcji dziennej,
• na jaką zawartość berberyny ekstrakt jest standaryzowany,
• ile berberyny dostarcza zalecana porcja,
• jaki jest współczynnik DER.
  
  Standaryzacja określa gwarantowaną zawartość wybranego związku w ekstrakcie. DER opisuje natomiast stosunek ilości surowca roślinnego użytego do otrzymania ekstraktu.

Jak stosować berberynę?

Nie ma jednego schematu odpowiedniego dla każdego preparatu. Produkty różnią się źródłem i koncentracją ekstraktu oraz zawartością berberyny. Należy przestrzegać sposobu stosowania podanego na etykiecie i nie zwiększać porcji na podstawie porad znalezionych w internecie.

Berberyna – możliwe skutki uboczne i interakcje

U niektórych osób berberyna może powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, ból brzucha, wzdęcia, biegunka lub zaparcia.

Berberyna może również wpływać na działanie niektórych leków. Dlatego osoby przyjmujące leki na stałe powinny przed rozpoczęciem jej stosowania skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Kiedy należy zachować ostrożność?

Berberyna nie jest zalecana kobietom w ciąży i karmiącym piersią ani dzieciom. Konsultacja ze specjalistą jest wskazana także w przypadku chorób przewlekłych, regularnego przyjmowania leków lub planowanego zabiegu.

Jeżeli powodem zainteresowania berberyną są nieprawidłowe wyniki glukozy lub lipidów, pierwszym krokiem powinno być omówienie ich z lekarzem. Suplementacja nie zastępuje diagnostyki ani leczenia.